Bugün Afganistan işgalinin 10. yılı

 11 Eylül saldırılarından sorumlu tutulan El Kaide liderlerini barındırdıkları gerekçesiyle Afganistan'ın ABD öncülüğündeki işgali, 10 yıl önce bugün başlamıştı.

Amerika Birleşik Devletleri tarihinin en uzun süreli çatışması 10 yılı geride bırakıyor. 11 Eylül 2001'de Washington ve New York'taki saldırıların hemen ardından, bu saldırıları ve ardında olduğunu iddia ettiği El Kaide'yi gerekçe gösteren Amerikan yönetimi, Afganistan işgalini başlattı.
 

1979'da başlayan ve 10 yıl süren Sovyet işgali ardından, Afganistan'daki iç mücadeleyi 1996'da Taliban kazanmış, ülke yönetimine gelmişti. 2001'de ise, 11 Eylül saldırılarını bahane eden dönemin ABD Başkanı George Bush, 'terörizmle savaş' kampanyası başlattı, kampanyasına ilk destek veren ülke olan İngiltere ile birlikte Afganistan'a bomba yağdırmaya başladı.
 

'Kalıcı Özgürlük Operasyonu' adı altında başlatılan hava ve kara operasyonu ile Taliban yönetimi, hedeflendiği gibi, bir kaç hafta içinde devrildi. Ama işgal Amerikan işgaline gerekçe gösterilen hiçbir gelişmeyi beraberinde getirmedi.
 

Birleşmiş Milletler sadece son beş yıldaki şiddetin 10 binden fazla Afganın ölümüne yol açtığını kaydediyor.
Savaş sırasında çoğu Amerikalı 2750 kadar yabancı asker de öldü.
 

Aynı yıl, NATO Avrupa dışında ilk kez operasyonel hale gelerek Kabil'deki istikrar sağlama görevini Amerikan güçlerinden devraldı. 10 yıl boyunca, Afganistan'da görev yapan yabancı askerlerin sayısı katbekat arttı.
 

Afgan halkı defalarca sandık başına gitti.Ülkeye milyarlarca dolarlık uluslararası yardım yağdı.  Bütün bu gelişmelere rağmen ülkedeki şiddetin önü alınamadı. İşgal güçlerine yönelik saldırılar her geçen gün arttı. Afganistan'ın işgalinden bu yana bin 800'ü Amerikalı olmak üzere 2 bin 751 yabancı asker öldü.
 

El-Kaide lideri Üsame bin Ladin 2 Mayıs 2011'de Pakistan'da askerî bir operasyonla öldürüldü.
 

Afganistan'daki yabancı birliklerin tümünün 2014 yılı sonunda çekilmesi bekleniyor ama bu işgalin biteceği anlamına gelmiyor.
 

MUHASEBE VE İTİRAFLAR BAŞLADI
 
Ülkedeki yabancı birliklere 2009-2010 arasında komuta eden Amerikalı emekli Orgeneral Stanley McChrystal, batının hala ülkede zafere ulaşmayı sağlayacak düzeyde bilgiye sahip olmadığını savundu.
 

'O zaman (Afganistan'ı) yeterince bilmiyorduk, hl da bilmiyoruz' diyen emekli Orgeneral, 'Ben de dahil çoğumuzun durum ve ülkenin geçmişi konusunda ancak yüzeysel bir fikrimiz vardı. Son 50 yıllık yakın tarih konusundaki görüşlerimiz, ürkütücü ölçüde basitti' ifadelerini kullandı.
 

ONBİNLER KATLEDİLDİ
 
Afganistan'da kısa sürede zafer hedefiyle başlatılan savaş, süresi itibariyle Vietnam Savaşı'nı da geçerek, Amerikan tarihinin en uzun süren savaşı haline geldi.
 

İşgalde 60 binden fazla Afgan öldürüldü, on binlercesi yaralandı. On binlerce Afgan ise savaşın neden olduğu açlık, hastalık, tıbbi yetersizlikler ve mültecilik şartları nedeniyle hayatını kaybetti. Evleri olanlarsa işsizlik, yoksulluk, açlık, su ve giyecek sıkıntısıyla boğuşuyor. Her üç Afgan'dan biri ciddi yoksuluk çekiyor. 30 milyon civarında nüfusa sahip olan Afganistan'da, yaklaşık 20 milyon insan günlük 1,5 dolarla yaşamaya çalışıyor.
 

İşgal, 650 bin'den fazla insanı evini terketmeye zorlarken, binlerce Afgan vatandaşı da tutuklandı, ağır işkencelerden geçirildi. Bu insanlardan bazılarının hikayesi medyaya yansırken, binlercesi isimsiz kaldı.
 

CIA insansız uçakları ve ABD helikopterleri ile Pakistan'a da taşınan savaşta, Pakistan-Afganistan sınırında yüzlerce insan hayatını kaybetti.
 

CIA verilerine göre, Afganistan'da halkın yaklaşık yarısı işsiz, yüzde 70'i kronik açlık çekiyor. Ortalama yaşam beklentisi 43,1 yıl olarak belirlenirken, okuma yazma oranı işgalin başında yüzde 28,7 iken bugün yüzde 23,5'e düştü.
 

Afgan halkının sadece yüzde 13'ü içme suyuna ulaşabiliyor ve sadece yüzde 6'lık bir kesim elektriğe sahip.
 

İNGİLTERE GEÇEN 10 YILI TARTIŞIYOR
 
İngiliz gazeteleri de bugün ABD'nin arkasına takılarak girişilen Afganistan işgalinin 10. yıldönümünde, gelinen noktanın muhasebesini yaptı.
 

Guardian, 'Afganistan savaşı, her düzeyde yenilgi ile sonuçlandı' hükmünü vererek, 'Barışçı çözüm için zaman tükeniyor ve Taliban da bunun farkında' denildi.
 

'Afganistan savaşının budalaca olduğunu kibir, maçoluk ve açgözlülük yüzünden göremedik' eleştirisinde bulunan Guardian yazarı Simon Jenkins ise Batı'nın ülkede ağır bir bedel ödediğini söyledi.
 

Guardian'a göre çözüm 'Yabancı kuvvetlerin gideceği, komşu ülkelerin ne derece nüfuz sahibi olmalarına göz yumulacağını kabul ettiği bir anlaşma kapsamında, iktidarın (hükümet ve Taliban arasında) paylaşılması'....
 

Ülkenin sağ görüşlü gazetesi Daily Telegraph da benzer şekilde karamsar bir değerlendirmede bulunarak, Beyaz Saray için istihbarat kuruluşlarının hazırladığı bir raporda Afgan ordusu ve polisin sorumluluğu tek başına üstlenmeye hazır olup olmadığı konusunda ciddi şüpheler olduğuna dikkat çekti.
 

Daily Telegraph'ın yorum sayfaları için bir makale yazan İngiltere'nin eski Kabil Büyükelçisi de, 'bu savaşı kazandığımızı düşünmek hayal olur' ifadesini kullandı.