RAMAZAN ORUCU

Soru: Orucun farzlari nelerdir?
Cevap: Islmin bes sartindan dördüncüsü, mübrek Ramazan ayinda, hergün oruç tutmaktir. Oruç, hicretten onsekiz ay sonra, Sa'bn ayinin onuncu günü, Bedr gazsindan bir ay evvel farz oldu. Ramazan, yanmak demektir. Çünkü, bu ayda oruç tutan ve tevbe edenlerin günhlari yanar, yok olur. Ramazanda oruç tutmak akil blig olan her müslümana farzdir.

Orucun farzlari

1- Niyet etmek,

2- Niyeti ilk ve son vakitleri arasinda yapmak,

3- Fecr-i sdik, ya'nî tan yeri agarmasindan, günesin batmasina kadar olan zaman [ya'nî ser'î gündüz] içinde, orucu bozan seylerden sakinmaktir.

Ramazanin girisi

Soru: Ramazanin girisi nasil tespit edilir?

Cevap: Hadîs-i Serîfte, (Ayi görünce oruç tutunuz! Tekrar görünce, orucu birakiniz!) buyuruldu. Bu emre göre, Ramazan ayi, hillin [yeni ayin] görülmesi ile baslar. Hilli görmeden önce yapilan hesb ile, takvîm ile baslamak ciz olmaz.

Sa'bn ayinin otuzuncu gecesi, günes gurûb edince, hilli aramak vcib-i kifyedir. Oruç, fecrin agarmasindan, günes batincaya kadar, yemeyi, içmeyi ve cim'i terketmektir.

Orucun niyet vakti

Soru: Orucun niyet vakti ne zaman baslar?

Cevap: Bir gün evvel günes batmasindan, oruç günü (Dahve-i kübr)ya kadar, Ramazan orucuna kalb ile niyet etmek de farzdir. Belli gün olan adak orucunun ve nfile orucun niyet zamani da böyledir.

Hergün ayri niyet etmek lzimdir. Ramazan orucuna niyet ederken, Ramazan demeyip, yalniz oruç demek veya nfile oruç demek de cizdir. Dahve-i kübr vakti, oruç müddetinin ya'nî ser'î gündüz müddetinin yarisidir ki, zevl vaktinden öncedir.

Fecr, ya'nî imsk vaktinden evvel niyet ederken, (Niyet ettim, yarin oruç tutmaya) denir. Imsktan sonra niyet ederken, (bugün oruç tutmaya) denir. Ramazan-i Serîf orucu, her müslümana farz oldugu gibi, tutamiyanlarin kaz etmeleri de farzdir. Kaz ve keffret orucuna ve mu'ayyen olmayan adak oruçlarina fecrden sonra niyet edilemez.

Hayvan zekti

Soru: Hayvanlarin zekti var midir?

Cevap: Yilin yaridan fazlasinda parasiz çayirda otliyan hayvanlar, üretmek için, [sütü için] olursa, bunlara (Sime) hayvan denir. Sime hayvan sayisi, nisb miktari olduktan bir yil sonra, zekti verilir. Yün için, yük tasimak için, binmek için olursa, sime denilmez ve zekt lzim olmaz. Deve, sigir gibi baska cinsden sime hayvanlar, birbirlerine ve diger ticret esysina eklenmez.

Deve zekti: Devenin nisbi bestir. Bes devesi olan, bir koyun verir.

Sigir zekti: Sigirin nisbi otuzdur. Otuz sigir için bir adet, bir yasini asmis erkek veya disi buzagi verilir. Kirktan ellidokuza kadar sigiri olan, bir adet, iki yasini bitirmis, erkek veya disi dana verir. Manda zekti, sigir gibidir.

Koyun zekti: Koyunun nisbi kirktir. 40'dan 120'ye kadar koyunu olan, yalniz bir koyun verir.

Kimler oruç tutmaz

Soru: Hasta olanlar nasil oruç tutar?

Cevap: Dînimiz, insana yapamiyacagi isleri yüklememistir. Ibdetlerde her türlü kolayligi göstermistir. Mesel, hasta, hastaligi artacak ise, hmile kadin, süt veren kadin, harbeden asker zayif olursa, oruç tutmaz. Iyi olunca kaz eder.

Sefere çikan, ya'nî üç günlük yola [104 kilometreye] gitmek için niyet ederek yola çikan, seferî olur. Böyle misfir, orucunu ertesi gün bozabilir ve Ramazandan sonra kaz eder ise de, zarar etmezse, tutmasi efdaldir.

Yolda ve onbes günden az kalacagi yerde tuttugu orucu bozarsa, keffret lzim olmaz. Misfirligi bitip evine gelince veya gittigi yerde onbes gün kalmaya niyet edince, tutmadigi günleri kaz eder.

Hasta, hastaliginin artmasyndan veya iyi olmasinin gecikmesinden yhud siddetli agri gelmesinden korkar ise, oruç tutmayip sonra kaz eder. Bu, Tabîb-i müslim-i hzik'in söylemesi ile anlasilir. Hzik, mütehassis, uzman olmak demektir. Kfir ve fsik, ya'nî büyük günh isledigi bilinen tabîbe muyene ve tedvî, zarûrî hllerde cizdir. Fakat bunlarin sözleri ile ibdet bozulmaz. Orucunu bozarsa, keffret lzim olur.

Ba'zi agir hastalar hariç hemen hemen her hasta oruç tutabilir. Yillarca oruç tutturulmayan birçok hastaya, yakinen tanidigimiz dahiliye mütehassisi bir doktor, oruç tutturdu. Ilçlarin dozlarini oruç vaktine, ya'nî sahura ve imska göre ayarladi. Hastalarin en ufak bir sikintisi olmadi. Yeter ki doktor, hastasinin oruç tutmasini istesin. Pesin hükümlü olmasin. Tedviyi ona göre ayarlar. Bu olmiyacak bir is degildir. Bunun için dînimiz, her doktorun degil, o bransta mütehassis olma sartini ve müslüman olmasi sartini getirmistir. Mütehassisi olmazsa yanlis karar verebilir. Slih müslüman degilse, dînin emir ve yasaklarina önem vermiyecegi için, bunun sözünü de ölçü kabûl etmemistir.

Ihtiyr olup, ölünceye kadar Ramazan orucunu veya kazya kalmis oruçlarini tutamiyacak kimse ve iyi olmasindan ümit kesilen hasta, oruç tutmaz, fakat gizli yer. Böyle kimse zengin ise, hergün için bir fitra, ya'nî binyediyüzelli gram bugday veya un veya kiymeti kadar altin veya gümüs parayi, bir veya birkaç fakîre verir. Ramazanin basinda veya sonunda toptan hepsi bir fakîre de verilebilir. Fidye verdikten sonra hasta iyilesirse, Ramazan oruçlarini ve kaz oruçlarini tutar.

Kutuplarda oruç

Soru: Kutuplarda olan nasil oruç tutar?

Cevap: Kutuplara ve Ay'a giden müslümanin da, seferî degilse, Ramazanda gündüzleri oruç tutmasi lzimdir.

24 saatten daha uzun günlerde, oruca saatle baslar ve saatle bozar. Gündüzü böyle uzun olmiyan bir sehirdeki müslümanlarin zamanina uyar. Eger oruç tutmazsa, gündüzleri uzun olmayan yere gelince kaz eder.

Oruç çesitleri

Soru: Kaç çesit oruç vardir?

Cevap: Sekiz çesit oruç vardir. Bunlar sunlardir:

1- Farz oruçlar: Iki kisimdir. Birincisi, belli bir zamanda tutulan Ramazan-i Serîf orucu.

2- Ikincisi, belli bir zamanda olmiyan kaz ve keffret oruçlari.

3- Vcib oruçlar: Bunlar da, mu'ayyen olur. Belli gün veya günler oruç tutmayi adamak gibi.

4- Gayri mu'ayyen oruçlar: Herhangi bir gün veya birkaç gün oruç adamak gibi.

5- Sünnet olan oruçlar: Muharremin dokuzuncu ve onuncu günleri oruç tutmak gibi.

6- Müstehab oruçlar: Her Arabî ayin 13, 14 ve 15. günleri oruç tutmak gibi.

7- Harm olan oruçlar: Ramazan bayraminin birinci günü ve Kurban bayraminin her dört günü oruç tutmak.

8- Mekrûh olan oruçlar: Muharremin yalniz onuncu günü, yalniz cumartesi günleri, Nevruz ve Mihrican günleri ve bütün sene, her gün oruç tutmak ve konusmamak sartiyla oruç tutmak mekrûhtur.

Orucu bozan seyler

Soru: Orucu bozan seylerin belli baslilari nelerdir?

Cevap: Ilmihl kitaplarinda orucu bozan ve keffret gerektiren hller için genel kide bildirilmistir. Gida veya dev ya'nî ilç olarak, faydali birsey yemek, içmek, zevk, keyif veren birseyi agizdan almak ve cima' orucu bozar. Orucu bozan bu seyler, bilerek yapilinca hem kaz hem keffret gerekir.

Orucu bozup hem kazyi, hem de keffreti gerektiren husûslardan ba'zilari sunlardir:

1- Ramazan ayinda oruçlu oldugunu bildigi hlde ve imsktan önce niyetli iken, gündüz fideli birsey yiyip içmek.

2- Sigara içmek.

3- Kan aldirmak ve giybet etmek gibi orucu bozmadigi iyi bilinen bir seyden sonra, orucu bozuldu sanarak bile bile yemek.

4- Ramazanin bir gününde, kaz lzim olan birseyi yaparak orucunu bozan kimse, baska gününde de bu seyi kasten yine yaparsa keffret de lzim olur.

5- Agzina giren kar, yagmur ve doluyu istiyerek yutmak.

6- Toprak yeme aliskanligi olan kimsenin, yenmesi det olan toprak ve kil yemesi.

7- Az tuz yemek.

8- Oruçlu oldugunu unutarak yiyen kimse, oruçlu oldugunu hatirladiktan sonra orucu bozulmadigini bildigi hlde, yine yiyip içerse orucu bozulur. Hem kaz hem de keffret lzim olur.

Orucu bozup sadece kaz gerektiren hller

1- Hat ile mesel, abdest alirken bogaza su kaçmasi.

2- Kulaga yas, ilç damlatmak, derideki yaradan içeri girecek ilç koymak.

3- Vücuda, igne ile ilç ve asi siringa etmek.

4- Kagit, pamuk, ot, pismemis pirinç, dari, mercimek tanesi gibi ilç ve gida olmiyan birseyi yutmak.

5- Zorliyarak agiz dolusu kusmak.

6- Dislerin kanamasinda, yalniz kani veya tükürükle ayni miktardaki karisik kani yutmak.

7- Imsk vaktinden sonra, daha gece zannederek yiyip içmeye devam etmek.

8- Günes batti, ezn okundu zannederek, iftr vakti gelmeden yimek.

9- Oruçlu oldugunu unutup, yiyip içtikten sonra, orucum bozuldu diyerek, yiyip içmeye devam etmek.

10- Istimna, (mastürbasyon) yapmak. [Uykuda iken ihtilm olmak orucu bozmaz.]

11- Tahretlenirken içeri su kaçirmak.

12- Lavman yaptirmak, orucu bozar. Kadinlarin, kadin hastaliklarindan muayenelerinde oruç bozulabilir.

13- Zorla orucu bozdurulmus olmak.

14- Burna sivi ilç damlatmak.

15- Burna kolonya çekmek. Burna çekmeyip sadece koklarsa bir zarari olmaz.

16- Baskalarinin içtigi sigara dumanini istiyerek çekmek.

17- Dis çektirmek için uyusturucu igne vurdurmak.

18- Astim hastalarinin, kriz hlinde ilçli sprey kullanmalari orucu bozar. Ilçsiz oksijen gazi bozmaz.

19- Hastalarin, dil altindan, yutmasa da ilç almasi orucu bozar.

Kalb rahatsizligi için saglam deri üzerine konan ve derinin gözeneklerinden emilerek kalbe fayda veren ilç, saglam deri üzerine konuldugu için orucu bozmaz.

20- Kadinlarin ve erkeklerin ilç olarak fitil kullanmalari orucu bozar. Fakat guslü gerektirmez.

Orucu bozmayan seyler

Soru: Orucu bozmayan seyler nelerdir?

Cevap: Bir ibdeti yaparken, o ibdetin farzlarini, vciblerini, sünnetlerini, mekrûhlarini ve müfsitlerini ya'nî bozan seyleri de bilmek lzimdir. Bunlar bilinmezse, yapilan ibdet sihhatli olmaz. Hatt öyle olur ki, ibdet yaptigimizi zannettigimiz hlde, o ibdet bozulmus, ibdet olmaktan çikmis olabilir.

Mesel, orucun farzlarindan birisi, orucun baslayis vaktinden bitis zamanina kadar, orucu bozan seylerden sakinmaktir. Bunun için orucun farzlarini, mekrûhlarini ve müfsitlerini, ya'nî orucu bozan hlleri ve bozmayan seyleri iyi bilmek lzimdir.

Orucu bozmayan seylerden ba'zilari:

1- Oruçlu oldugunu unutarak yiyip içmek.

2- Ihtilm olmak.

3- Tentürdiyot ve yas sürünmek ve sürme çekmek. (Bunlarin rengi, kokusu tükürükte, idrarda belli olsa bile orucu bozmaz.)

4- Giybet etmek. (Giybet orucu bozmaz ise de, harmdir orucun sevbini azaltir.)

5- Istemiyerek agiz dolusu kusmak.

6- Isteyerek, zorlayarak, biraz kusmak.

7- Kulagina su kaçmak.

8- Agzina, burnuna, bogazina toz, duman ve sinek kaçmak.

9- Oksijen gazi tüpü ile sun'î hava verilmek. (Gazin içine ilç konmus ise bozar.)

10- Baskalarinin içtigi sigaranin dumani, sakindigi hlde agzina burnuna girmek.

11- Agzini yikadiktan sonra, agzinda kalan yasligi tükürük ile yutmak.

12- Gözüne ilç koymak.

13- Dis çukuruna ilç koymak. (Tadi bogazda duyulsa bile bozmaz.)

14- Yutmadan yemegin tadina bakmak.

15- Çiçek, kolonya koklamak. Kolonyayi burnuna iyice çekerse bozulur.

16- Disleri arasinda sahur vaktinden kalan, nohuttan küçük seyi yutmak.

17- Gelen kusuntunun geri gitmesi.

18- Orucu bozmaya niyet edip de bozmamak.

19- Dis çektirmek. [Dis çekmek için morfin vurulmasi orucu bozar.]

20- Dis çektirince gelen kani tükürmek, yhut tükürükten az ise yutmak da orucu bozmaz.

21- Arinin kendiliginden sokmasi.

Oruç keffreti

Soru: Oruç keffreti nedir, nasil tutulur?

Cevap: Keffret, Ramazan ayinin hürmet perdesini yirtmanin, ya'nî Ramazan orucunu bile bile bozmanin cezsidir. Oruç keffreti için ard arda altmis gün oruç tutmak lzimdIr. Ramazan günü özürsüz, bir orucu bozmanin cezsi, altmis gün, bir gün kazsi ile 61 gün oruç tutmaktir.

Bunun için keffrete halk arasinda '61' denmektedir. Keffret sadece Ramazanda kasten bozulan orucun cezsidir. Baska oruçlar bozuldugunda keffret gerekmez.

Birkaç Ramazanda keffretleri olan veya bir Ramazanda iki gün keffreti olan kimse, birinci keffreti yapmamis ise, ikisi için yalniz bir keffret yapar. Birinci keffreti yapmis ise, ikinci keffreti de ayrica yapmasi lzimdir.

Keffret orucu, hastalik, yolculuk gibi bir özür ile veya bayram günlerine rastlamak sebebi ile bozulursa veya Ramazana rastlarsa, yeniden altmis gün tutmak lzim olur. Kadinlar özür sebebiyle bozunca, yeniden baslamaz. Özrü bitince geri kalan günleri tutarak, altmisa tamamlar.

Devamli hasta veya yagli olup altmis gün oruç tutamiyan kimse, bir fakîri, bir günde iki defa doyurmak üzere altmis gün yedirir. Altmis fakîrin her birine 1750 gram bugday veya un, yahut bunlarin kiymeti kadar ekmek, baska mal veya altin, gümüs vermek veya bunlari bir fakîre altmis gün vermek de ciz olur.

Doyurmak için kgit para da verilir. Oruç tutabilen kimsenin fakîrleri doyurmak sûretiyle keffretten kurtulmaya çalismasi ciz degildir.